Բլոգի Արխիվ

Ես, Թռչկանը, Քրիստոֆն ու «Մարսելյեզը»

Բարեւ,

Ուղիղ մեկ տարի առաջ այս օրը՝ Նոյեմբերի 3-ին ՀՀ վարչապետը կառավարության նիստում հայտարարեց Թռչկանի ջրվեժին հատուկ պահպանվող տարածքի ստատուս տալու մասին՝ վերջ դնելով բնապահպանական պայքարի այդ մասին: Այսօր մեր տարելիցն է: Թռչկանն իրոք մեծ հաղթանակ էր, չնայած որ մասշտաբները փոքր էին: Շնորհավորում եմ բոլոր «Թռչկանցնիներին» հաղթանակի առթիվ:

Այսօր ես եւ կանադացի Քրիստոֆը, ով նույնպես մեր խելքի մարդ է ու ժամանակին պայքարել ու մինչեւ հիմա էլ պայքարում է բնության ամեն մի մասնիկի համար Կանադայում, գնացինք Թռչկան: Քրիստոֆին անչափ հետաքրքրեց Թռչկանի դեպքը, քանի որ Կանադայում նրանք նույնպես պայքարում են հենց ՀԷԿ-ի կառուցման դեմ, որը կանադական կառավարությունը կառուցում է՝ էլեկտրաեներգիան տեղի հանքերից մեկին էժան վաճառելու համար:

Շատ լավ հիշողություններ արթնացան: Մտովի վերհիշում էի Չիչխանի ձորի յուրաքանչյուր մետրը: Ճանապարհին Քրիստոֆին պատմեցի շարժման ողջ ընթացքը: Շատ ուրախացել էր, որ մեզ մոտ հաջողվել էր անել այն, ինչ ցավոք իր երկրում դեռ չի ստացվում անել: Հիացած էր բնությամբ, ամեն քայլափոխի ցանկանում էր կադր վերցնել:

Ճանապարհին տեղի ունեցան մի քանի զվարճալի դեպքեր: Օրինակ մեզ հանդիպեց Շիրակամուտի (Նալբանդ) գյուղացիներից մեկը, ով ձորում գոմ էր կառուցում: Ցանկություն հայտնեց մեքենայով տանել, բայց քանի որ մեր հիմնական նպատակը քայլելն էր, մենք շնորհակալություն հայտնեցինք ու հրաժարվեցինք: Սակայն Ուստա Լալիկը խնդրեց, որ մենք հետդարձի ճանապարհին կանգ առնենք իր մոտ: Իհարկե համաձայնեցինք ու շարունակեցինք ճանապարհը: Արդեն ջրվեժ հասնելուն մի քանի հարյուր մետր էր մնում, երբ հանդիպեցինք «Հայանտառի» ներկայացուցիչներին, որոնց հետ նույնպես մի քանի բառ փոխանակեցինք: Պարզվեց, որ նրանք ծառ տնկելու մտադրություն ունեն եւ ուսումնասիրում էին տարածքը: Ճիշտն ասած այդ մարդիկ կասկածեցին Քրիստոֆի վրա :Ճ Պատճառը Քրիստոֆի ռուսերենի լավ իմացությունն էր: «А не слишком ли хорошо для канадца говоришь по русский?», -մեր զրուցակիցներից մեկը բազմանշանակ հարցրեց Քրիստոֆին :Ճ Իրանք մտածեցին, որ եթե կանադացին շատ լավ ռուսերեն գիտի, ուրեմն էդտեղ մի բան էն չի:  Վերջը…

Ջրվեժի մոտ ամեն ինչ կայֆ էր: Ինչպես միշտ մեր Չիչխանի գեղոցկուհին իր ողջ հմայքի մեջ էր: Ֆռֆռացինք, Քրիստոֆին ցույց տվեցի մեր ճամբարի տեղը, հետո իջանք ջրվեժի տակ, ոտքերներս դրեցինք ջրի մեջ. անտանելի սառն էր: Մի քիչ հմայվեցինք ու հետ եկանք:

Իհարկե, ինչպես խոստացել էինք, հետդարձին կանգ առանք Ուստա Լալիկի մոտ:  Կրակի մեջ խորոված կարտոշկա կերանք: Ալիկը պատմեց իր պլանների մասին: Գոմ էր սարքում, մեկ էլ հանգստանալու տեղ: «Я здесь хочу рай построить!» ,- այդպես կարճ ու կոնկրետ ներկայացրեց իր հզոր նպատակը: Լալիկը մեզ հյուրասիրեց իր խոստացածը ՝«Ախպերն ախպորը չի տա» թթի օղին: Խոսքեր չկան…շատ լավն էր: Նկարվեցինք իրենց հետ ու ճամփա ընկանք: Մնացած ճանապարհն արդեն օղու ազդեցության տակ էր, դրա համար մանրամասները չեմ հիշում: Միայն հիշում եմ, որ Քրիստոֆն օղու ազդեցության տակ մի քանի անգամ գոռալով «Մարսելյեզ» երգեց: Նենց որ  Ֆրանսիայի պետական հիմնը հնչեց նաեւ Չիչխանի ձորում :Ճ Կարդալ ավելին »

Վանաձոր – Երեւան ՝ հեծանիվներով

Բարեւ՛: Այսօր ես ձեզ կպատմեմ, թե ինչպես ես ու ընկերս՝ Բակուր Քոչարը, հեծոներով հասանք Երեւան՝ մասնակցելու հեծանիվների առաջին կայանատեղիի բացմանը եւ «Հեծանիվ + » – ի ժողովրդի հետ Երեւանի փողոցներով պտտվելու համար:

Նախ ուրեմն սկսեմ նրանից, թե ինչպես ծագեց այդ խելագար միտքը: Խելագար, քանի որ ողջամտությունն այդ պահին թույլ չէր տա գիշերվա 3 – ին ճանփա դուրս գալ այն դեպքում, երբ հեծանիվդ կահավորված չի ոչ մի տեսակի լուսարձակներով, դու չգիտես, թե երբ եւ որտեղ ինչ կպատահի այդ ժամին,  յուրաքանչյուր վայրկյան կարող ես ենթարկվել թափառաշրջիկ շների, ինչ-որ վատ մտադրություններով լի ուղեղով մարդկանց, ինչու չէ նաեւ գայլերի անսպասելի հարձակմանը, էլ չեմ ասում ավտոմեքենաների հետ հնարավոր բախումների մասին… եւ այլն:

Ուրոմն ամսի 7-ի գիշերն էր, երբ ընկերս ասաց ,որ ուզում է գնալ Երեւան՝ հեծանիվների կայանատեղիի բացմանը մասնակցելու: Ես էլ որոշեցի միանալ իրեն, բայց կային որոշ խնդիրներ՝ կապված տրանսպորտի հետ: Երկար քննարկելով գնալու բազմաթիվ տարբերակներ՝ մենք պատահական կանգնեցինք հեծանիվներով գնալու տարբերակի վրա: Ու այդ գիժ գաղափարից հետ կանգնել չէր լինի: Մի քանի րոպեի ընթացքում ամեն ինչ պատրաստեցինք ու ճանապարհ ընկանք:

Որ ճիշտն ասեմ, սկզբում մի քիչ վախ ու լարվածություն կար, բայց քանի գնում, էնքան ավելի էր մեծանում Երեւան հասնելու ցանկությունը: Մի ուրիշ զգացողություն ա , երբ դու մենակ ես փողոցում, կռուգոմ մութ ա , ու ոչ մեկ քեզ չի խանգարում: Ու էդ ամեն ինչը միախառնվել էր իրար, ու էներգիան խեղդում էր մեզ: Այ տենց մի շնչով հասանք մինչեւ Սպիտակ: Սպիտակում մի քիչ սով զգացվեց, կանգնեցինք մի փռի մոտ, լավաշ գնեցինք, կերանք մի քիչ ու նորից ճամփա:

Եւս մի քանի կիլոմետր, ու արդեն զգացվում էր գիշերվա մթության ճնշող ուժը: Դրանից էլ սկսեց հոգնածությունն ու նաեւ մի քիչ հիասթափություն: Բայց արդեն էլ ինչ հետ կանգնել, արդեն մոտ 40 կմ եկել էինք ու եթե անգամ որոշեինք հետ գնալ, դա կստացվեր եւս 40 կմ, իսկ դա արդեն նշանակում էր, որ միմիայն առաջ, քանի որ եւս 40 կմ առաջ գնալով մենք կհասնեինք համարյա Աշտարակ: Որոշեցինք մի քիչ քայլելով գնալ: Արդեն լուսանում էր, ու տրամադրությունն էլ ինքնաբերաբար բարձրանում էր: Մոտ մի ժամ դանդաղ քայլելուց հետո հասանք մեզ հայտնի «перевал»-ներին: Անչափ ցուրտ էր. հաստատ 0-ից ցածր էր, ու էդ ցրտին քշելն արդեն մի քիչ խելքին մոտ չէր, քանի որ մոտ 7 կմ անընհատ բարձրանալը նշանակում է վերջ տալ ամեն ինչին եւ մնալ հենց այդտեղ: Չէինք ցանկանում ամբողջ ուժը վատնել այդ մի քանի կմ-ի վրա եւ որոշեցինք դիմել “автостоп” տարբերակին:  Մեզ օգնության հասավ տարիքով մի մարդ՝ իր “УАЗ” մակնիշի մեքենայով եւ մեզ հանեց վերեւ եւ հասցրեց մինչեւ Ապարան (10 կմ):

Քանի որ մեզ էլ չէր սպառնում մինուսային ջերմաստիճանը, մենք հրաժեշտ տվեցինք այդ մարդուն եւ նորից ճանապարհ ընկանք: Մի տեսակ զարմանալիորեն հեշտ էինք ու արագ էինք ընթանում Ապարանից հետո: Չնայած որ բարձրանում էինք, բայց թեթեւ էինք զգում մեզ: Մի խոսքով Ապարանից մինչեւ Աշտարակ մենք չքշեցինք, այլ սլացանք: Կայծակնային արագությամբ անցանք այդ 25կմ-ը, կարծես նոր էինք տնից դուրս եկել: Աշտարակում արդեն ամեն ինչ պայծառ ու արեւոտ էր: Թեթեւացրինք հագներիս եղածը, մի քանի նկար արեցինք ու նորից ճամփա ընկանք: Ճանապարհի այդ վերջին հատվածը ուղղակի հաճելի զբոսանքի վերածվեց: Առաջին անգամն էր, որ այդքան մեծ երթեւեկության մեջ էի հեծանիվ քշում: Հեռաքրքիր էր պատահած ամեն բան:

Երեւան մտնելու պահն ամենահիշարժանն էր ինձ համար, երբ ես գոռացի «Yeaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaah!!! Ստացվեեեեեեեեեեեց, մենք դա արեցինք, ՈՒռաաաաաա…»: Երեւանի մեջ արդեն զգուշությունը կրկնապատկվեց, քանի որ առաջին անգամն էի երթեւեկում մեծ փոխոցներով ու խառը – մառը թրաֆիկով:

Վերջապես հասանք մեր վերջին կանգառին՝ «ՀՎԶ» հեծանիվների արհեստանոց, որտեղ որտեղ հավաքվել էին «Հեծանիվ +» հ/կ -ի հեծանվորդները եւ պատրաստվում էին ուղեւորվել դեպի ԵՊՀ՝ բացելու հեծանիվների առաջին կայանատեղին: Մեզ տեսնելուց իհարկե զարմացան բոլորը. անսպասելի էր բոլորի համար մեզ տեսնել հեծանիվներով: Բոլորին բարեւելուց ու մի քանի բառ փոխանակելուց հետո բոլորով ճամփա ընկանք:  Մոտավորապես մի 25 հոգանոց շարասյունով հաճելի «զբոսանք» արեցինք Երեւանի մի քանի փողոցներով, մտանք նաեւ Մաշտոցի այգի: Այգում դեռ շատ մարդ չկար այդ պահին, միայն ոստիկաններ ու բանվորներ էին: Նկարվեցինք այգում ու շարժվեցինք դեպի ԵՊՀ, որտեղ մեզ էր սպասում հեծանիվների կայանատեղին: Հանդիսավոր կերպով բացեցինք կայանատեղին, մի քիչ մնացինք այնտեղ ու հետ եկանք:«Առագաստ» սրճարանի կողքի այգում մի քիչ հանգստցանք, կերանք «Հեծանիվ +» ի հյուրասիրած պոնչիկները եւ նորից եկանք Մաշտոցի այգի: Այգին արդեն մարդաշատ էր: Մի խոսքով, երկար բարակ չպատմեմ ամեն վայրկյանը,  քանի որ այգում միշտ նույն կայֆ ու հավեսով մթնոլորտն է, եթե ուզում եք զգալ ու վայելել, ապա գնացեք  ու միացեք այն մարդկանց, ովքեր շուրջ 2 ամիս է պայքարում են այգու համար:

Այդ օրը մեզ իր տանը հյուրընկալեց մի շատ լավ ընկեր՝ Արթուրը, ում մեր կողմից մեծ շնորհակալություն՝ հյուրասիրության ու ջերմ դիմավորելու ու ճանապարհելու համար:

Այս ճանապարհորդությունը ինձ մեջ ավելացրեց վստահությունը՝ սեփական ուժերի նկատմամբ: Ցույց տվեց, որ անհնարին ոչ մի բան չկա. ուղղակի մեծ ցանկություն է պետք: Իմ մեջ ջարդվեց եւս մի «Չեմ կարող»: Լիքը- լիքը դրական էմոցիաներով լցրեց ներսս: Մնացածին էլ առիթ տվեց նախանձելու, ոգեւորվելու, զարմանալու ու հիանալու:Չեմ փոշմանել, որ գնացել եմ այս քայլին ու ավելի հեռուն գնալու մտքեր են առաջացել, որոնց մասին կիմանաք շուտով ու լավ կլինի, որ նաեւ միանաք:

Ահա եւ եկավ վերջն իմ պատմության, եւ քանի որ ամեն մի բանի ավարտ մի այլ բանի սկիզբ է, ես ձեզ խոստանում եմ նորանոր արկածներ:

Նկարեց Բակուր Քոչարը

Մամլո հաղորդագրություն. Դեպի Թեղուտ

ԱՐՇԱՎ ԱԿՑԻԱ ԴԵՊԻ ԹԵՂՈՒՏ

Հունվարի 15-ին բոլորս դեպի Թեղուտ: Բնապահպան ակտիվիստները կազմակերպում են ճանաչողական արշավ-ակցիա, որով կսկսվի նոր գործողությունների շարքը` ի պաշտպանություն Թեղուտի: Ներակացնելու ենք Թեղուտի հիմնախնդիրը` իր բոլոր բազմազան կողմերով: Մասնակիցները հնարավորություն կունենան սեփական աչքերով տեսնելու անտառը, շրջակա գյուղերը և հանքային ավերը:  Ավտոբուսներով Երևանից շարժվելու ենք Վանաձոր, այնտեղ հանդիպելու ենք Վանաձորի ակտիվիստներին` իրականացնելու ենք կարճ տեղեկատվական ակցիա և շարունակելու ենք ճանապարհը դեպի Թեղուտ: Թեղուտում նախատեսվում է մոտ 4կմ քայլարշավ: Ակցիայի մասին ավելին` http://www.facebook.com/events/109406975845970/

Թեղուտը Լոռվա մարզում է: Այն Հայաստանի ամենալավ պահպանված անտառն է: Թեղուտի հանքարդյունաբերական ծրագիրը, որը հաստատվել է 2007 թ. ՀՀ Սահմանադրության, օրենքների և միջազգային կոնվենցիաների բազմաթիվ խախատումներով,  իր չափերով և նախատեսվող ավերածությունների ծավալով ամենամեծն է անկախ Հայաստանի պատմության մեջ: Վերանալու և թունավորվելու է ավելի քան 1500 հեկտար էկոհամակարգ` իր անտառով, գետերով, հազվագյուտ կենդանական ու բուսական տեսակներով: Շուրջ 70 հա անտառ արդեն հատվել է և ընթանում է հանքի ենթակառուցվածքների շինարարությունը:  2012 թ. գարնանը նախատեսվում է սկսել պայթեցումները հանքի տարածքում: Թեղուտում կառուցվելու է կովկասյան տարածաշրջանի ամենամեծ պոչամբարը`  500 միլիոն տոննա խիստ թունավոր թափոններով, որոնք շատ մեծ հավանականությամբ օդի, ջրի, հողի միջոցով թափանցելու են  մարդկային օրգանիզմ` առաջացնելով նյարդային, թոքերի, սրտանոթային հիվանդություններ, մաշկի քաղցկեղ, սաղմի զարգացման արատներ:

Հանքարդյունաբերական գաղութների վերածված պետությունների (աֆրիկյան, հարավ-ամերիկյան, ասիական) փորձից հայտնի է, որ այդ երկրների բնակչության բարեկեցությունը չի ավելացել, հարստությունը լցվել է կոռումպացված պաշտոնյաների և մասնավոր բիզնեսի գրպանը: Երկրները վերածվել են զարգացած պետությունների հանքահումքային կցորդների, իսկ բնակչությունը մնացել է կոտրած տաշտակի առջև` կորցնելով թե՛ բնական ռեսուրսները, թե՛ շրջակա առողջ միջավայրը: Միջազգային այս փորձի վկայությունն են հանդիսանում նաև ՀՀ-ում գործող բոլոր հանքերը:

Բոլորս դեպի Թեղուտ … ոչնչացման ենթակա անտառի 95 տոկոսը դեռ կանգուն է:

Ակցիայի սկիզբը Երևանից` հունվարի 15-ին, առավոտյան 08:00, Բարեկամություն մետրոյի մոտից (Կիևյան փող.): Գրանցվելու և հավելյալ տեղեկությունների համար խնդրում ենք զանգել` Արփինե091309574, Գոռ 094129543, Եղիա 055878757: 

Վանաձորից եկողներին խնդրում ենք զանգել Միքայել 055614140, կամ «ԽԵ» ՀԿ 032246059

Թեղուտի պաշտպանության քաղաքացիական նախաձեռնություն